24.02.2026. » 17:49 | ACDC
U mbajt panel-diskutimi “Të drejtat e punës dhe punësimi: Sfidat dhe mbrojtja institucionale”
OJQ ACDC më 24 shkurt 2026 organizoi panel-diskutimin publik me temën “Të drejtat e punës dhe punësimi: Sfidat dhe mbrojtja institucionale”, i cili u mbajt në EU House në Mitrovicën e Veriut. Ngjarja u realizua në kuadër të projektit “Justice@Work – Promoting Labor Rights in Northern Kosovo”, të cilin ACDC e zbaton me mbështetjen financiare të Fondit për Zhvillim të Komunitetit (CDF) përmes programit Human Rightivism, me mbështetjen e Sida-s.
Qëllimi i panel-diskutimit ishte të mblidhte përfaqësues të institucioneve relevante, ekspertë juridikë dhe qytetarë për të hapur dialog mbi sfidat kyçe në fushën e të drejtave të punës, me fokus të veçantë në mekanizmat institucionalë të mbrojtjes dhe qasjen në drejtësi në veri të Kosovës. Panelistë ishin Laura Mustafa Berisha, udhëheqëse e Divizionit për Mbikëqyrje Inspektuese në rajonin e Mitrovicës, Srđan Sentić, zëvendës Ombudsman, dhe Nebojša Vlaijić, avokat. Ngjarja u moderua nga Ines Aljović Mihajlović. Ngjarjes i pranishëm ishin përfaqësues të institucioneve, policisë, komunës, organizatave ndërkombëtare, si dhe qytetarë dhe media lokale.
Në fillim të ngjarjes, të pranishmëve iu drejtuan Filloreta Byryqi dhe Fisnik Šopjani nga CDF, të cilët prezantuan programin Human Rightivism. Ata theksuan se Human Rightivism është program i orientuar drejt forcimit të mbrojtjes së të drejtave të njeriut përmes mbështetjes së organizatave të shoqërisë civile që punojnë në terren, me fokus në përgjegjësinë e institucioneve, qasjen në drejtësi dhe fuqizimin e qytetarëve për të kërkuar në mënyrë aktive të drejtat e tyre.
Perspektivat kryesore institucionale mbi të drejtat e punës dhe qasjen në drejtësi
Laura Mustafa Berisha theksoi se Inspektorati i Punës deri më tani ka trajtuar një numër të konsiderueshëm ankesash të qytetarëve dhe se mandati i tij është zgjeruar plotësisht edhe në veri të Kosovës. Ajo nënvizoi se roli themelor i Inspektoratit është të sigurojë zbatimin e ligjit dhe mbrojtjen e punëtorëve, si dhe se në rastet kur ka qenë e nevojshme është realizuar bashkëpunim me Policinë për zbatimin e mbikëqyrjes inspektuese. Megjithatë, ajo vuri në dukje sfida në praktikë – numrin e kufizuar të inspektorëve, pamundësinë e pranisë së vazhdueshme në terren, si dhe barrierat gjuhësore, pasi një pjesë e inspektorëve nuk flasin gjuhën serbe, gjë që vështirëson komunikimin me qytetarët dhe ngadalëson procedurat. Ajo i ftoi qytetarët të raportojnë në mënyrë aktive shkeljet e të drejtave të punës, duke theksuar se pa ankesa formale institucionet kanë mundësi të kufizuara veprimi.
Nebojša Vlaijić theksoi se e drejta e punës është një nga fushat më komplekse dhe më stresuese juridike, sepse ndikon drejtpërdrejt në ekzistencën e individit dhe familjes së tij. Ai veçanërisht theksoi problemin e sistemeve paralele, që çon në pasiguri juridike për të punësuarit që punojnë në kuadër të sistemit serb, por jetojnë në territorin e Kosovës. Sipas tij, numri më i madh i kontesteve lidhet me punëtorët që fillimisht kanë qenë të angazhuar në sistemin serb, e më pas kanë marrë kontrata me kohë të pacaktuar në institucionet e Kosovës, ku në disa raste kanë marrë një, dy ose asnjë pagë, pas së cilës pagesa është ndërprerë. Procedurat gjyqësore në këto raste shpesh zgjasin shumë dhe nuk japin rezultate në kohë, gjë që thellon më tej ndjenjën e pasigurisë dhe mosbesimit ndaj sistemit.
Srđan Sentić prezantoi kompetencat e Institucionit të Ombudsmanit dhe theksoi se të drejtat e punës janë pjesë përbërëse e të drejtave themelore të njeriut, duke përfshirë të drejtën për punë, ndalimin e diskriminimit dhe të drejtën për kushte të drejta pune. Ai theksoi se Inspektorati i Punës ka mundësinë të iniciojë procedura sipas detyrës zyrtare, por se është e nevojshme të zhvillohen mekanizma shtesë për të siguruar respektimin e detyrimeve ligjore, përfshirë përmbushjen e kuotave për punësimin e pjesëtarëve të komuniteteve jo-shumicë. Sipas të dhënave që ai paraqiti, shkeljet më të shpeshta të të drejtave të punës në Kosovë, për të cilat qytetarët janë ankuar në Institucionin e Ombudsmanit, lidhen me largime të paligjshme nga puna, mos-pagesë të pagave dhe kompensimeve, parregullsi në procedurat e konkurseve, mohimin e të drejtës për pushim të lehonisë, si dhe shkelje të të drejtave nga marrëdhënia e punës në institucionet publike. Ai theksoi se është thelbësore që rekomandimet e institucioneve të pavarura të zbatohen në mënyrë konsekuente, sepse pa implementimin e tyre mbrojtja e të drejtave mbetet formale dhe jo thelbësore.
U përfundua se është e domosdoshme të përmirësohet bashkëpunimi institucional, të forcohen kapacitetet e Inspektoratit të Punës, të sigurohet qasje më e madhe gjuhësore në institucione dhe të përmirësohet zbatimi i rekomandimeve të trupave të pavarura, në mënyrë që punëtorët në veri të Kosovës të kenë qasje efektive dhe thelbësore në drejtësi.
Projekti “Justice@Work” dhe udhëzuesi praktik për të drejtat e punës
Projekti “Justice@Work” përfaqëson kontribut në këto përpjekje përmes edukimit të të rinjve mbi të drejtat e punës, ofrimit të ndihmës juridike falas dhe hartimit të një udhëzuesi praktik për të drejtat e punës. Udhëzuesi është hartuar gjatë zbatimit të projektit, në kuadër të konsultimeve me të rinjtë dhe përmes bisedave të drejtpërdrejta mbi nivelin e tyre të informimit, dilemat dhe problemet më të shpeshta me të cilat përballen në tregun e punës. Përmbajtja e udhëzuesit është përshtatur sipas këtyre nevojave, e shkruar me gjuhë të qartë dhe të kuptueshme, me qëllim që t’u ofrojë të rinjve dhe punëtorëve të tjerë informacione konkrete mbi të drejtat e tyre dhe mekanizmat e mbrojtjes.
Udhëzuesi “Udhëzues për të drejtat e punës në Kosovë” është i disponueshëm në faqen e internetit të OJQ ACDC.
Lajmet e fundit
